Diş buğdayı nasıl yapılır?

Diş buğdayı geleneği ne anlatır

Bebeğin dişi çıkmaya başladığında beslenmesi de değişir; Türk kültüründe bu dönem küçük bir törenle kutlanır. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın Kültür Portalı’ndaki il derlemelerine göre gelenek “diş hediği” adıyla yaygındır: temel malzeme buğdaydır, yöreye göre nohut, mercimek, mısır ya da kuru fasulye eklenir. Çorum derlemesinde bazı ailelerin, bebeğin dişleri pirinç taneleri gibi düzgün olsun diye pirinç de kattığı yazılıdır (Kültür Portalı, Çorum).

Kutlama da yöreden yöreye değişir. Kimi ailede mevlit okunur, kimi ailede komşu kadınlar ve akrabalarla şarkılı, oyunlu bir buluşma yapılır. Törene gelemeyen komşulara da bir kâse hedik gönderilir.

Diş buğdayı tarifi

Aşağıdaki ölçüler 15-20 kâselik bir ikram içindir. Buğdayın cinsi ve suyu pişme süresini değiştirir; süreler yaklaşık değerdir.

Malzemeler

• 2 su bardağı aşurelik (kabuklu) buğday
• 1 su bardağı nohut
• 1 çay kaşığı tuz
• Üstü için: toz şeker, dövülmüş ceviz, nar taneleri; isteğe bağlı fındık, üzüm ya da tarçın

Yapılışı

1. Buğdayı ve nohudu ayrı kaplarda bol suda bir gece bekletin.
2. Suyunu süzüp buğdayı büyük bir tencereye alın, üstünü iki parmak geçecek kadar su ekleyin. Kaynayınca altını kısın.
3. Buğday tanelerinin kabuğu çatlayıp içi yumuşayana kadar kısık ateşte pişirin; normal tencerede yaklaşık bir buçuk iki saat, düdüklü tencerede daha kısa sürer. Suyu azalırsa sıcak su ekleyin.
4. Nohudu ayrı bir tencerede yumuşayana kadar haşlayın.
5. Buğdayı ve nohudu süzüp birleştirin, tuzunu ekleyip karıştırın.
6. Ilık hâle gelince kâselere ya da büyük bir tepsiye paylaştırın, üstünü şeker, ceviz ve nar taneleriyle süsleyin.

Türk Dil Kurumu sözlüğü de diş buğdayını, kaynatılıp üstüne toz şeker ve dövülmüş ceviz eklenerek yakınlara dağıtılan buğday olarak tanımlar (TDK Güncel Türkçe Sözlük). Bebeğin yiyeceği kısım için şeker ve cevizi eklemeyin; bebeğe ne verileceğine çocuğunuzun doktoru karar verir.

Tepsiye ne konur

Törenin en merak edilen bölümü, bebeğin önüne dizilen eşyalardır. Kültür Portalı’ndaki Tunceli derlemesinde bu eşyalar arasında altın, para, kalem, makas, saat ve tarak sayılır; bebeğin hangisini ilk tuttuğunun, ileride seçeceği mesleği gösterdiğine inanılır (Kültür Portalı, Tunceli). Bugün ailelerin tepsiye koyduğu eşyalar genellikle şöyle yorumlanır:

Bu yorumlar eğlence içindir; eşyaları ailenin kendi hayaline göre seçmek de gelenek kadar güzeldir. Makas gibi sivri eşyaları bebek ulaşmadan önce kaldırın ya da oyuncak karşılığını koyun.

Tepsinin yanında yapılan küçük adetler yöreden yöreye değişir. Ailenizde hangi adetin yapıldığını büyüklere sormak, töreni kendi aile hikâyenize bağlar.

Diş buğdayı partisi nasıl yapılır

Diş buğdayı partisi çoğu zaman evde, hafta sonu öğleden sonra yapılır ve iki saati geçmez. Bebeğin uyku saatini hesaba katmak partinin en önemli kuralıdır: tepsiyi bebeğin dinlendiği ve keyifli olduğu saate koyun.

Misafirlere kâse kâse buğday ikram edilir; kapıda götürmeleri için küçük kutularda buğday ya da kurabiye hazırlamak da yaygın bir inceliktir. Süslemede bebeğin adı, ilk diş figürleri ve pastel renkler öne çıkar.

Davetiye ve hediye

Diş buğdayı, dişin çıkmasına bağlı olduğu için tarihi çoğu zaman birkaç hafta önceden belli olur. Davetiyeyi bir iki hafta önce göndermek yeterlidir; davetiyede adres, saat ve bebeğin uyku saati nedeniyle kutlamanın kısa tutulacağını belirtmek misafirin planını kolaylaştırır. Tahmin soruları (“Bebeğimiz tepsiden neyi seçecek?”) davetiyeyi eğlenceli bir bekleyişe çevirir. Tasarımlar ve davetiyede neler olduğu için dijital diş buğdayı davetiyesi sayfamıza bakın; davet metni örnekleri baby shower ve diş buğdayı davetiye sözleri sayfasında.

Misafirler genellikle bebek için küçük bir hediye getirir: kıyafet, kitap, diş kaşıyıcı ya da yöreye göre altın. Hediye zorunlu değildir; davet sahibi isterse davetiyeye kısa bir not ekleyebilir.